EKONOMİK NEDENLERLE FESİHTE FESHİN SON ÇARE OLMASI İLKESİ
Author :
Abstract
Ekonomik sebepler, işçinin kişiliğinden kaynaklanmayan, ekonomik güçlüklere, yeniden yapılanmaya, verimlilik, rekabet gereklilikleri veya teknolojik değişimlere dayanan geçerli fesih nedenleridir. Bu sebepler, işçinin işyerindeki işinin ortadan kalkmasına, nitelik değiştirmesine ya da işgücü fazlasına yol açarak işçinin işyerindeki çalışma imkanını kesin ve sürekli biçimde ortadan kaldırmaktadır. Ekonomik sebebin işçinin iş ilişkisinin devam edebilmesini ve işgücü ihtiyacını ortadan kaldırması durumunda, işveren açısından iş sözleşmesinin feshinin kaçınılmaz olup olmadığı değerlendirilmelidir. İşveren, ekonomik nedenin varlığını, bu nedenin gerçek, sürekli ve ciddi olduğunu, ayrıca işçinin çalışma imkanına etkisini ispatla yükümlüdür. Ekonomik nedenle feshin geçerli fesih olarak belirlenmesinde yargı kararlarıyla Türk hukukuna kazandırılan birtakım esaslar bulunmaktadır. Bu ilkelerin temel dayanağı dürüstlük kuralıdır. Dürüstlük kuralı uyarınca işverenden beklenen husus, iş sözleşmesinin feshi işlemini başvurulacak en son çare olarak görmesi ve öncelikle feshe göre daha hafif önlemleri uygulamasıdır. Feshe alternatif olabilecek önlemleri tüketmeden ekonomik nedenle fesih işlemi gerçekleştirilmemelidir. Feshin son çare olması ilkesine aykırı yapılan fesih işlemi geçerli nedene dayansa dahi geçersiz fesih yaptırımı ile karşılaşmalıdır. Son çare ilkesi kapsamında feshin kaçınılmaz olduğunun ve alternatif tedbirlere başvurulup bunların uygulandığının ispat yükü işveren üzerinde olmalıdır. Bu hususta işçinin iddialarının da bulunması gerekliliğini öngören yargı kararları, feshin son çare olması ilkesiyle korunmak istenen amaca aykırılık teşkil etmektedir.
Keywords
Abstract
Economic reasons, which do not arise from the employee’s personality, but from economic difficulties, restructuring, efficiency and competitiveness requirements, or technological changes, constitute valid grounds for termination. Such reasons abolish or alter the employee’s position or create a surplus of labor, thereby permanently eliminating the opportunity to work. In such cases, it must be evaluated whether termination of the employment contract is truly inevitable for the employer. The employer bears the burden of proving that the economic reason exists, that it is genuine, permanent and substantial, and that it directly affects the employee’s ability to continue working. In Turkish law, certain principles introduced through judicial decisions govern the determination of termination for economic reasons as a valid ground. The fundamental basis of these principles is the rule of good faith. According to this rule, the employer is expected to regard termination of the employment contract as a last resort and to apply less severe measures beforehand. Termination on economic grounds should not be carried out without first exhausting alternative measures. A dismissal in breach of the last resort principle must be deemed invalid even if based on a valid ground. Within the scope of this principle, the burden of proof lies with the employer to demonstrate both the inevitability of termination and the implementation of alternative measures. Judicial decisions requiring the employee to put forward claims in this regard are inconsistent with the purpose sought to be safeguarded by the principle of termination as a last resort.